ప్రస్తుత ఆధునిక కాలంలో భారతదేశంలో  మహిళలు ఎదుర్కొంటున్న అత్యంత క్లిష్టమైన సమస్య ‘పని-జీవిత సమతుల్యత’ (వర్క్ లైఫ్ బ్యాలెన్స్) మరియు దాని వల్ల కలిగే మానసిక ఒత్తిడి. మారుతున్న కాలంతో పాటు మహిళలు అన్ని రంగాల్లోనూ రాణిస్తున్నప్పటికీ, ఇంటి బాధ్యతలు మరియు వృత్తిపరమైన బాధ్యతలను ఏకకాలంలో నిర్వహించడం వారి ఆరోగ్యంపై తీవ్ర ప్రభావం చూపుతోంది. గతంలో మహిళలు కేవలం గృహనిర్వహణకే పరిమితం కాగా, నేడు ఆర్థిక స్వతంత్రం కోసం మరియు తమ కలలను నిజం చేసుకోవడానికి బయటకు వస్తున్నారు. అయితే, సమాజం నుండి వారికి అందాల్సిన మద్దతు మాత్రం ఆశించిన స్థాయిలో లేదు. దీనివల్ల మహిళలు అటు కార్యాలయంలో గెలిచినా, ఇటు ఇంటి దగ్గర అలసటతో ఓడిపోతున్నారు.

తెలుగు కుటుంబాలలో ఇప్పటికీ ‘ఇంటి పని అంటే కేవలం మహిళల బాధ్యత’ అనే పితృస్వామ్య భావజాలం బలంగా ఉంది. ఒక మహిళ సాఫ్ట్‌వేర్ ఇంజనీర్‌గానో లేదా ఉన్నతాధికారిగానో ఎంత బిజీగా ఉన్నప్పటికీ, ఇంటికి వచ్చిన తర్వాత వంట చేయడం, పిల్లల చదువులను చూసుకోవడం మరియు పెద్దల అవసరాలను తీర్చడం వంటి పనులన్నీ ఆమెపైనే పడుతున్నాయి. దీనినే ‘సెకండ్ షిఫ్ట్’ అని పిలుస్తారు. ఉదయం నుండి కార్యాలయంలో ఒత్తిడితో కూడిన పనులు పూర్తి చేసి, తిరిగి ఇంటికి రాగానే విశ్రాంతి లేకుండా గృహకృత్యాలలో నిమగ్నమవ్వడం వల్ల మహిళలు తీవ్రమైన శారీరక అలసటకు మరియు మానసిక ఆందోళనకు గురవుతున్నారు. ఈ క్రమంలో వారు తమ సొంత ఆరోగ్యంపై దృష్టి పెట్టలేకపోతున్నారు. ఫలితంగా థైరాయిడ్, రక్తహీనత, పి.సి.ఒ.డి వంటి హార్మోన్ల సమస్యలు మరియు అధిక రక్తపోటు వంటి జీవనశైలి వ్యాధులు వారిని చిన్న వయసులోనే చుట్టుముడుతున్నాయి. సరైన నిద్ర లేకపోవడం, పోషకాహార లోపం మహిళల సామర్థ్యాన్ని తగ్గిస్తోంది.

మరోవైపు, డిజిటల్ యుగంలో పని వేళలు అస్పష్టంగా మారుతున్నాయి. వర్క్ ఫ్రమ్ హోమ్ లేదా హైబ్రిడ్ పని విధానాల వల్ల ఇంటి వద్ద ఉన్నప్పుడు కూడా నిరంతరం ల్యాప్‌టాప్‌లకు, మొబైల్ ఫోన్లకు అతుక్కుపోవాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడింది. ఇది కుటుంబ సభ్యులతో గడిపే సమయాన్ని తగ్గించి, సంబంధాలలో దూరాన్ని పెంచుతోంది. ముఖ్యంగా తెలుగు రాష్ట్రాలలోని నగరాల్లో నివసించే మహిళలు ట్రాఫిక్ సమస్యలు మరియు సుదీర్ఘ ప్రయాణాల వల్ల మరింత ఒత్తిడికి లోనవుతున్నారు. ఈ క్రమరహిత జీవనశైలి నిద్రలేమికి మరియు తీవ్రమైన మానసిక ఒత్తిడికి (బర్న్ అవుట్) దారితీస్తోంది. ఇటీవలి సర్వేల ప్రకారం, భారతీయ పురుషుల కంటే మహిళలే ఎక్కువ స్థాయిలో మానసిక ఒత్తిడిని అనుభవిస్తున్నారని, అందులోనూ 25 నుండి 40 ఏళ్ల మధ్య వయస్సు గల మహిళలు ఈ సమస్యను అధికంగా ఎదుర్కొంటున్నారని వెల్లడైంది. దీనివల్ల వారిలో సృజనాత్మకత తగ్గడమే కాకుండా, చిరాకు, కోపం వంటి లక్షణాలు పెరుగుతున్నాయి.

ఈ సమస్యను పరిష్కరించడానికి కేవలం మహిళలు మాత్రమే ప్రయత్నిస్తే సరిపోదు; కుటుంబ వ్యవస్థలో మరియు పని ప్రదేశాలలో మౌలిక మార్పులు రావాలి. ఇంట్లోని పురుషులు గృహకృత్యాలలో భాగస్వాములు కావాలి. వంట, శుభ్రం చేయడం మరియు పిల్లల సంరక్షణ వంటి పనులను పంచుకోవడం వల్ల మహిళలపై భారం తగ్గుతుంది. సమాజం కూడా మహిళల పనిని గుర్తించి, వారికి గౌరవాన్ని ఇవ్వాలి. కార్యాలయాలు కూడా మహిళల శ్రేయస్సును దృష్టిలో ఉంచుకుని ఫ్లెక్సిబుల్ పని వేళలు, మెంటల్ హెల్త్ సెలవులు మరియు డే-కేర్ సెంటర్ల వంటి సౌకర్యాలను కల్పించాలి. మన సమాజంలో మహిళా సాధికారత అంటే కేవలం ఉద్యోగం చేయడం మాత్రమే కాదు, ఆమెకు తనకంటూ కొంత సమయం ఉండేలా చూడటం కూడా.

మహిళలు తమ శారీరక, మానసిక ఆరోగ్యం పట్ల అవగాహన పెంచుకోవాలి. తమ పరిమితులను గుర్తించి, పనులను ఇతరులకు అప్పగించడం నేర్చుకోవాలి. అవసరమైనప్పుడు కుటుంబ సభ్యుల సాయం కోరడం లేదా నిపుణుల సలహాలు తీసుకోవడం ఎంతమాత్రం తప్పు కాదు. ప్రతి మహిళ తనకంటూ కొంత సమయాన్ని కేటాయించుకుని, యోగా లేదా నచ్చిన హాబీలను అలవరచుకోవడం వల్ల ఒత్తిడిని జయించవచ్చు. మన ఇంటి ఆర్థికాభివృద్ధికి కారణమవుతున్న మహిళా శక్తిని కాపాడుకోవడం మనందరి బాధ్యత. అప్పుడే వారు నిజమైన సాధికారతను సాధించగలరు మరియు ఆరోగ్యకరమైన, సంతోషకరమైన సమాజాన్ని నిర్మించగలరు.

-సి.హెచ్.ప్రతాప్

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~