ప్రపంచ కార్మిక దినోత్సవమైన మే 1 కేవలం ఒక పండుగ రోజు కాదు.  అది శ్రమకు గౌరవం చెల్లించే చారిత్రక ఉద్యమ స్ఫూర్తి. ఎనిమిది గంటల పని హక్కు కోసం పోరాడిన కార్మికుల త్యాగాలకు గుర్తుగా ఏర్పడిన ఈ రోజు, నేటి సమాజ నిర్మాణంలో కార్మికుల పాత్రను గుర్తు చేస్తుంది. ఆ కార్మిక ప్రపంచంలో మహిళా కార్మికుల స్థానం మరింత విశిష్టమైనది. ఎందుకంటే వారు ఇంటిని నిలబెట్టే చేతులుగానే కాకుండా, దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థను నడిపించే శక్తులుగా నిలుస్తున్నారు.

వ్యవసాయ పొలాల నుంచి పరిశ్రమల వరకు, నిర్మాణ రంగం నుంచి సేవా రంగం వరకు, గృహ పనుల నుంచి సాంకేతిక రంగం వరకు మహిళలు తమ శ్రమతో సమాజాన్ని ముందుకు తీసుకెళ్తున్నారు. అయినప్పటికీ వారి కష్టానికి సరైన గుర్తింపు, గౌరవం, సమాన వేతనం ఇంకా పూర్తిగా అందని వాస్తవం బాధాకరం. “పని సమానమే  అయితే వేతనం కూడా సమానంగా ఉండాలి” అనే నినాదం నేటికీ పూర్తి స్థాయిలో అమలుకాలేదు.

మహిళా కార్మికుల జీవితాన్ని పరిశీలిస్తే ద్వంద్వ భారం స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. ఒకవైపు ఉద్యోగ బాధ్యతలు, మరోవైపు కుటుంబ బాధ్యతలు — ఈ రెండింటినీ సమన్వయం చేస్తూ వారు ఎన్నో శారీరక, మానసిక ఒత్తిడులను ఎదుర్కొంటున్నారు. తెల్లవారుజాము నుంచి రాత్రివేళల వరకు విశ్రాంతి లేకుండా శ్రమిస్తున్న మహిళా కార్మికురాలు సమాజ అభివృద్ధికి మూలస్తంభం అయినప్పటికీ, ఆమె శ్రమను “సహజ కర్తవ్యము”గా మాత్రమే చూసే మనస్తత్వం ఇంకా పూర్తిగా మారలేదు.

అనధికార రంగాలలో పనిచేసే మహిళల పరిస్థితి మరింత క్లిష్టమైనది. గృహ కార్మికులు, కూలీ మహిళలు, వ్యవసాయ కార్మికులు, బీడి కార్మికులు, వస్త్ర పరిశ్రమలలో పనిచేసే మహిళలు తక్కువ వేతనాలు, అసురక్షిత పని పరిస్థితులు, ఆరోగ్య సమస్యలు, ఉద్యోగ భద్రతలేమి వంటి సమస్యలతో జీవిస్తున్నారు. ప్రసూతి సెలవులు, వైద్య సదుపాయాలు, శిశు సంరక్షణ కేంద్రాలు వంటి ప్రాథమిక హక్కులు కూడా అనేక ప్రాంతాల్లో అందుబాటులో లేవు.

ఇంకా కార్యాలయాల్లో వేధింపులు, లింగ వివక్ష, పదోన్నతులలో అసమానతలు మహిళా కార్మికుల పురోగతికి అడ్డంకులుగా మారుతున్నాయి. విద్యావంతులైన మహిళలు కూడా ఉద్యోగ స్థలాల్లో భద్రత, గౌరవం, సమాన అవకాశాల కోసం పోరాడాల్సి వస్తుండటం సమాజానికి ఆలోచనీయ విషయం.

మహిళలు తమ హక్కుల పట్ల చైతన్యం పొందుతున్నారు. స్వయం సహాయక సంఘాలు, కార్మిక సంఘాలు, మహిళా ఉద్యమాలు వారికి కొత్త ఆత్మవిశ్వాసాన్ని అందిస్తున్నాయి. ప్రభుత్వం తీసుకొస్తున్న కార్మిక చట్టాలు, సమాన వేతన విధానాలు, ప్రసూతి హక్కుల చట్టాలు కొంతవరకు రక్షణ కల్పిస్తున్నాయి. అయినప్పటికీ చట్టాలు కాగితాలపై మాత్రమే కాకుండా కార్యరూపంలో అమలవడం అత్యంత అవసరం.

మే డే సందర్భంగా మనం మహిళా కార్మికుల శ్రమను కేవలం కొనియాడడం మాత్రమే కాకుండా, వారి హక్కుల పరిరక్షణకు కట్టుబడాలి. సమాన వేతనం, సురక్షిత పని వాతావరణం, ఆరోగ్య భద్రత, గౌరవప్రద జీవనం ప్రతి మహిళా కార్మికురాలికి అందేలా సమాజం, ప్రభుత్వం, యజమానులు కలిసి పనిచేయాలి.

“స్త్రీ శ్రమ సమాజ శక్తి” అనే భావనను ఆచరణలోకి  తీసుకువచ్చినప్పుడే నిజమైన మే డే స్ఫూర్తి సార్థకమవుతుంది. మహిళా కార్మికురాలి చెమటలోనే కుటుంబాల భవిష్యత్తు, దేశ అభివృద్ధి, సమాజ సమతుల్యత దాగి ఉన్నాయని గుర్తించడం ఈ రోజు మనందరి బాధ్యత.

మే డే సందర్భంగా ప్రతి మహిళా కార్మికురాలికి హృదయపూర్వక శుభాకాంక్షలు చెబుతుంది విహంగ మహిళా సాహిత్య పత్రిక సంపాదక వర్గం.

-అరసి శ్రీ 

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~“